Kryzys energetyczny i spadek zapasów
Globalne rynki energetyczne zmieniają się na skutek wojny w Zatoce Perskiej. W niecałe dwa miesiące konfliktu, w momencie gdy dopływały jeszcze tankowce, które przepłynęły Ormuz przed 28 lutego 2026, świat zmniejszył swoje zapasy ropy naftowej o 12%, średnio drenując 13 milionów baryłek dziennie.
Prezes firmy Vitol, Russell Hardy, szacuje, że konflikt ograniczył popyt na ropę naftową o 4 miliony baryłek dziennie, najwięcej od czasów pandemii COVID-19 w 2020 roku. Już teraz szacunki Międzynarodowej Agencji Energii (IEA) prognozują spadek popytu w całym 2026 roku o 0,08 mln baryłek dziennie, podczas gdy jeszcze w lutym mówiono o wzroście o 0,73 mln baryłek dziennie. Szef IEA, Fatih Birol, stwierdził, że konflikt Stanów Zjednoczonych i Izraela z Iranem wywołał najgorszy kryzys energetyczny w historii świata. Obecna sytuacja na rynkach jest wg Birola gorsza niż kryzysy z 1973, 1979 i 2022 razem wzięte.
Zastój negocjacji i eksport rosyjskiej ropy
Pomimo zbliżania się do końca drugiego miesiąca braku przepływów przez Cieśninę Ormuz, to świat zdaje się wciąż oczekiwać szybkiego rozwiązania problemów z tranzytem przez ten kluczowy przesmyk morski. Jednak wiele wskazuje na brak postępów w negocjacjach Stany Zjednoczone – Iran, zwłaszcza że Sekretarz Skarbu USA, Scott Bessent, przedłużył o kolejne 30 dni zniesienie sankcji na rosyjską ropę przewożoną tankowcami. Korzystają na tym zwłaszcza Indie, które w marcu zaimportowały rekordowe 2,25 mln baryłek dziennie rosyjskiej ropy. Dostawy w kwietniu i maju także mają przekraczać 2 miliony baryłek dziennie. Oznacza to ponad 50% udział rosyjskiej ropy w indyjskim imporcie w tych trzech miesiącach. Z drugiej strony ukraińskie ataki zmusiły Rosję do redukcji wydobycia, wg szacunków spadek produkcji w kwietniu wyniósł od 0,3 do 0,4 mln baryłek dziennie.
Ograniczenia dostaw rurociągowych do Europy
Europa ma także kolejne ograniczenie po stronie podażowej. Po sankcjonowaniu Rosji za inwazję na Ukrainę w 2022 roku, po braku dostaw w Zatoce Perskiej, Niemcy otrzymały informację, że od 1 maja nie otrzymają dostaw kazachstańskiej ropy rurociągiem „Przyjaźń” („Druzhba”). Ropa ta zasila niemiecką rafinerię PCK w Schwedt, odpowiadającą za paliwa dla pojazdów w Berlinie i Brandenburgii. Kazachstańska ropa z rurociągu „Przyjaźń” odpowiadała za ~17% ropy przetwarzanej w PCK. Jednocześnie ukraińska odnoga rurociągu „Przyjaźń” została naprawiona i wznowiono dostawy rosyjskiej ropy na Węgry i Słowację.
Sytuacja na rynku amerykańskim
Zapasy ropy naftowej w USA w ciągu tygodnia wzrosły o 1,9 mln baryłek, osiągając poziom 465,7 mln baryłek, podczas gdy rynek spodziewał się spadku. Zapotrzebowanie na destylaty (m.in. olej napędowy) i benzynę w Stanach Zjednoczonych przekroczyły szacunki analityków, choć eksport spadł z ponad 5,2 mln baryłek dziennie do 4,80 mln baryłek dziennie. 17 kwietnia skończył się także kolejny tydzień, w którym amerykańskie Strategiczne Rezerwy Ropy Naftowej (SPR) spadły o ponad 4 miliony baryłek w ciągu tygodnia, jednak poziom zapasów wciąż jest +1,89% wyżej niż w analogicznym okresie rok temu.
Analiza cen ropy Brent i koszty infrastruktury
Ropa typu Brent 23 kwietnia zaczęła testować opór na zniesieniu Fibonacciego 23,6%, co sugeruje, że nadzieje na wznowienie negocjacji i osiągnięcie pokoju w ostatni weekend kwietnia są redukowane. Jednak należy uważać na publikacje Donalda Trumpa w social mediach: Prezydent USA wciąż mocno oddziałuje na rynki i może chcieć zredukować cenę ropy typu Brent do poziomów poniżej $100 za baryłkę. Ceny ropy Brent zdają się nie zauważać faktycznego spadku dostaw i nie akceptować, że nawet otwarcie Cieśniny Ormuz nie przyniesie natychmiastowego przywrócenia dostaw do poziomów sprzed 28 lutego 2026.
Uruchomienie ciągu dostaw z magazynów krajów Bliskiego Wschodu może potrwać od kilku do kilkunastu tygodni, a firmy takie jak Halliburton, Baker Hughes czy SLB (dawniej Schlumberger) szacują koszty napraw infrastruktury wydobywczo-przesyłowej w regionie na ponad $50 miliardów, z wymaganym czasem prac na poziomie 6 – 12 miesięcy. Szacunki te najprawdopodobniej nie obejmują strat w infrastrukturze Iranu, który odpowiadał za ~2 mln baryłek dziennie eksportu przed wojną..